Những năm gần đây, hiện tượng nắng nóng gay gắt diễn ra ngày càng thường xuyên và khốc liệt, đặc biệt tại khu vực miền Bắc và miền Trung Việt Nam. Có những thời điểm nhiệt độ ngoài trời ghi nhận ở mức 40 – 42°C, thậm chí cao hơn tại các khu vực ít cây xanh, chuồng trại lợp tôn hoặc bê tông hóa cao. Thực tế này đã và đang gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi gia cầm, trong đó phổ biến nhất là hiện tượng gà chết hàng loạt do sốc nhiệt.
Gà là loài gia cầm có khả năng chịu nóng kém. Cấu tạo cơ thể với lớp lông vũ dày, không có tuyến mồ hôi để thoát nhiệt, khiến việc điều hòa thân nhiệt của gà phụ thuộc chủ yếu vào hô hấp và môi trường xung quanh. Khi nhiệt độ và độ ẩm vượt ngưỡng cho phép, gà dễ rơi vào trạng thái stress nhiệt, biểu hiện bằng thở gấp, há mỏ, xù lông, giảm ăn, rối loạn tiêu hóa, suy kiệt nhanh và có thể chết đột ngột.
Theo các nghiên cứu và tổng kết thực tiễn chăn nuôi trong nhiều năm gần đây, sốc nhiệt không chỉ làm tăng tỷ lệ chết mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tốc độ tăng trọng, hệ miễn dịch, chất lượng thịt, tỷ lệ đẻ trứng và hiệu quả kinh tế của cả đàn. Do đó, việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng chống nóng mang tính hệ thống, đồng bộ là yếu tố sống còn đối với người chăn nuôi trong mùa nắng nóng.
Dưới đây là 6 giải pháp kỹ thuật quan trọng giúp chống stress nhiệt cho gà, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ đàn gà hiệu quả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt hiện nay.
Kiểm soát chặt chẽ hệ thống cung cấp nước uống
Nước uống đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa thân nhiệt của gà. Trong điều kiện nắng nóng, nhu cầu nước của gà có thể tăng gấp 1,5 – 2 lần so với bình thường. Nếu thiếu nước hoặc nước quá nóng, gà rất dễ rơi vào trạng thái mất nước và sốc nhiệt.
- Đảm bảo nước luôn mát: Các bể chứa hoặc téc nước đặt trên cao cần được che chắn, cách nhiệt hoặc chôn ngầm đường ống dẫn để tránh nước bị đun nóng bởi ánh nắng mặt trời.
- Kiểm tra máng uống thường xuyên: Bổ sung nước kịp thời, tránh để cạn nước trong những giờ nắng cao điểm.
- Tăng số lượng máng nước: Đặc biệt với gà thả vườn, cần bố trí máng hợp lý để gà dễ tiếp cận, không chen lấn.
- Tuyệt đối không để ánh nắng chiếu trực tiếp vào máng nước.
Điều chỉnh thời gian và hình thức cho ăn
Nguồn tin từ five88 chia sẻ: Sau khi ăn, quá trình tiêu hóa sẽ sinh nhiệt làm thân nhiệt gà tăng lên khoảng 7 – 10%. Nếu cho ăn vào thời điểm nhiệt độ môi trường cao, nguy cơ sốc nhiệt sẽ tăng mạnh.
- Gà từ 30 ngày tuổi trở lên nên được cho ăn vào sáng sớm (5h – 7h) và chiều tối (17h – 21h).
- Tránh tuyệt đối việc cho ăn vào giữa trưa hoặc đầu giờ chiều.
- Đối với gà úm, vẫn cho ăn bình thường nhưng cần kiểm soát nhiệt độ chuồng úm chặt chẽ.
- Tăng số lượng máng ăn để gà không phải di chuyển nhiều hoặc chen chúc.
Thay đổi cách sử dụng thuốc và chất bổ trợ
Trong mùa nóng, việc sử dụng thuốc và chất bổ trợ cần được điều chỉnh hợp lý nhằm tránh làm gia tăng quá trình chuyển hóa và sinh nhiệt trong cơ thể gà.
- Ưu tiên bổ sung các nhóm vitamin, acid amin, khoáng chất và điện giải giúp gà chống stress nhiệt.
- Các chế phẩm có tác dụng kích thích trao đổi chất nên sử dụng vào buổi chiều tối.
- Không lạm dụng thuốc trong những ngày nắng đỉnh điểm nếu không thực sự cần thiết.
Bổ sung vitamin C, điện giải và giải nhiệt
Vitamin C và điện giải có vai trò quan trọng trong việc ổn định thân nhiệt, tăng sức đề kháng và giảm mất nước cho gà trong điều kiện nắng nóng kéo dài.
- Giúp cân bằng điện giải, hạn chế tiêu chảy và suy kiệt.
- Hỗ trợ chức năng hô hấp, giảm hiện tượng thở gấp, há mỏ.
- Nên sử dụng liên tục trong các đợt nắng nóng cao điểm.
Giảm nhiệt độ và cải thiện vi khí hậu chuồng trại
Những người tham gia Đá gà Five88 chia sẻ: Nhiệt độ lý tưởng trong chuồng nuôi gà nên duy trì ở mức 25 – 30°C, độ ẩm khoảng 65 – 70%. Khi vượt ngưỡng này, cần áp dụng các biện pháp hạ nhiệt kịp thời.
- Phun nước lên mái chuồng giúp giảm 3 – 5°C so với nhiệt độ bên ngoài.
- Phun sương trong chuồng chỉ thực hiện vào thời điểm nắng gắt nhất và trong thời gian ngắn.
- Kiểm tra và tối ưu hệ thống quạt thông gió để đảm bảo lưu thông không khí.
- Căng lưới đen, trồng cây xanh xung quanh chuồng để tạo bóng mát.
Điều chỉnh mật độ nuôi hợp lý
Mật độ nuôi quá dày trong mùa nóng sẽ làm tăng nhiệt độ chuồng và mức độ stress cho đàn gà.
- Gà thịt: 6 – 7 con/m².
- Gà giống: 4 – 5 con/m².
- Khi nhiệt độ quá cao, có thể thả gà ra khu vực râm mát, gốc cây để giảm stress.
Chống stress nhiệt cho gà không phải là biện pháp đơn lẻ mà là một hệ thống giải pháp cần được áp dụng đồng bộ, nhất quán và linh hoạt theo điều kiện thực tế. Việc chủ động phòng ngừa ngay từ đầu sẽ giúp người chăn nuôi giảm thiểu rủi ro, bảo vệ sức khỏe đàn gà và duy trì hiệu quả kinh tế bền vững trong mùa nắng nóng kéo dài.
